Çöp taýajyklaryiýmek üçin ulanylýan iki sany birmeňzeş taýajykdyr. Olar ilki Hytaýda ulanylyp, soňra dünýäniň beýleki ýerlerine hem ornaşdyryldy. Taýajyklar Hytaý medeniýetinde esasy peýdaly zatlar hasaplanýar we "Gündogar siwilizasiýasy" diýen abraýa eýedir.
Hytaý taýajyklary barada bilmeli ýedi zat aşakda berilýär.
1. Taýajyklar haçan oýlanyp tapyldy?
Oýlap tapyşyndan öňtaýajyklarHytaýlylar iýmek üçin ellerini ulandylar. Hytaýlylar ulanmaga başladylartaýajyklarTakmynan 3000 ýyl mundan ozal Şan dinastiýasynda (b.e. 16-njy asyrdan 11-nji asyra çenli). "Beýik taryhçynyň ýazgylaryna" görä, Şan dinastiýasynyň soňky patyşasy Çžou patyşasy eýýäm pil süňkünden ýasalan taýajyklary ulanypdyr. Şuňa esaslanyp, Hytaýyň azyndan 3000 ýyllyk taryhy bar. Çinden öňki döwürde (b.e. 221-nji ýyldan öň) taýajyklara "Jia" diýlip atlandyrylypdyr, Çin (b.e. 221-206) we Han (b.e. 206-njy ýyl - b.e. 220-nji ýyl) dinastiýalarynda bolsa "Çžu" diýlip atlandyrylypdyr. "Çžu" hytaý dilinde "dur" sözüniň şowsuz söz bolan "stop" sözü bilen birmeňzeş sese eýe bolandygy sebäpli, adamlar ony hytaý dilinde "çalt" diýmegi aňladýan "Kuaý" diýip atlandyryp başlapdyrlar. Hytaý taýajyklarynyň häzirki adynyň gelip çykyşy şundan gelip çykýar.
2. Kim oýlap tapdytaýajyklar?
Köp ýazuw kitaplarynda taýajyklaryň ulanylandygy barada maglumatlar tapylýar, ýöne olaryň fiziki subutnamalary ýok. Şeýle-de bolsa, taýajyklaryň oýlap tapylmagy barada köp sanly hekaýalar bar. Birinde gadymy hytaý harby strategi Szýan Ziýanyň mifiki guşdan ylham alyp, taýajyklary döredendigi aýdylýar. Başga bir hekaýada Çžou patyşasynyň söýgüli aýaly Dajiniň patyşany razy etmek üçin taýajyklary oýlap tapandygy aýdylýar. Gadymy Hytaýyň rowaýata öwrülen hökümdary Beýik Ýuýyň suw joşmalaryny gözegçilikde saklamak üçin wagtyny tygşytlamak üçin gyzgyn iýmitleri ýygnamak üçin taýajyklary ulanandygy barada başga bir mif bar. Emma ony kimiň oýlap tapandygy barada anyk taryhy ýazgy ýok.taýajyklar; biz diňe bir akylly gadymy hytaýly adamyň taýajyklary oýlap tapandygyny bilýäris.
3. Nämeler?taýajyklarýasaldy?
Taýajyklar bambuk, agaç, plastmassa, farfor, kümüş, bürünç, pil süňki, nefrit, süňk we daş ýaly dürli materiallardan ýasalýar.Bambuk taýajyklaryhytaýlylaryň gündelik durmuşynda iň köp ulanylýar.
4. Nähili ulanmalytaýajyklar?
Iýmiti götermek üçin iki inçe taýajyk ulanmak kyn däl. Wagtyňyzy sarp edip, tejribe toplasaňyz, muny edip bilersiňiz. Hytaýdaky köp daşary ýurtlylar ýerli ilat ýaly taýajyklary ulanmagy özleşdirdiler. Taýajyklary ulanmagyň açary, bir taýajygy ýerinde saklamak, beýlekisini bolsa iýmiti götermek üçin öwürmekdir. Biraz sabyrly tejribeden soň, nähili iýmitlenmelidigini bilersiňiz.taýajyklarörän çalt.
5. Çöp taýajyklarynyň etiketi
Çöp taýajyklaryadatça sag elde tutulýar, ýöne çep elli bolsaňyz, bu siziň rahatlygyňyza baglydyr. Çöp taýajyklary bilen oýnamak ýaramaz edep hasaplanýar. Gartaşan adamlar we çagalar üçin iýmit ýygnamak edepli we oýlanyşyklydyr. Ýaşulular bilen naharlananda, hytaýlylar adatça ýaşulularyň başgalardan öň çop taýajyklaryny ýygnamagyna rugsat berýärler. Köplenç, aladaçyl öý eýesi naharyň bir bölegini hyzmat tarelkasyndan myhmanyň tarelkasyna geçirýär. Çanagyň gyrasyna çop taýajyklaryny degirmek edepsizlikdir, sebäbi gadymy Hytaýda dilänçiler ony köplenç üns çekmek üçin ulanýardylar.
6. Taýajyklaryň filosofiýasy
Hytaý filosofy Konfutsiý (miladydan öňki 551-479) adamlara ulanmagy maslahat berditaýajyklarpyçaklaryň ýerine, sebäbi metal pyçaklar adamlara sowuk ýaraglary, ýagny öldürmegi we zorluk ulanmagy ýatladýar. Ol nahar stolunda pyçaklary gadagan etmegi we agaç taýajyklary ulanmagy teklip etdi.
7. Çanak taýajyklary başga ýurtlara haçan getirildi?
Çöp taýajyklaryýeňilligi we amatlylygy sebäpli köp sanly beýleki goňşy ýurtlara tanyşdyryldy.Çöp taýajyklaryHytaýdan Han dinastiýasy döwründe Koreýa ýarymadasyna getirildi we takmynan 600-nji ýylda tutuş ýarymada ýaýrady. Taýajyklary Ýaponiýa Hytaýyň Tang dinastiýasyndan (618-907) Konghaý atly buddist ruhany getirdi. Konghaý missionerlik işinde bir gezek "Taýajyk ulanýanlar halas bolar" diýipdi we şonuň üçintaýajyklargysga wagtyň içinde Ýaponiýada ýaýrady. Ming (1368-1644) we Qing (1644-1911) dinastiýalaryndan soň, taýajyklar ýuwaş-ýuwaşdan Malaýziýa, Singapur we beýleki Günorta-Gündogar Aziýa ýurtlaryna getirildi.
Ýerleşdirilen wagty: 2024-nji ýylyň 1-nji dekabry