Gara kömelekleriň iýmitlik we dermanlyk gymmaty bilen tanyşlyk

Gara kömelek(ylmy ady: Auricularia auricula (L.ex Hook.) Underw), şeýle hem agaç gulagy, agaç güýesi, Dingyang, agaç kömelek, ýeňil agaç gulagy, inçe agaç gulagy we bulut gulagy diýlip hem atlandyrylýar, çüýrük agaçda ösýän saprofit kömelekdir. Gara kömelek ýaprak şekilli ýa-da tas tokaý şekilli, tolkunly gyralary, inçe, ini 2-6 sm, galyňlygy takmynan 2 mm we gysga gapdal sapagy ýa-da dar esas bilen substrata berkidilen. Ilkinji tapgyrda ol ýumşak we kolloid, ýapyşykly we elastik, soňra bolsa biraz kekirdewük bolýar. Gurandan soň, ol güýçli kiçelýär we gara, gaty we döwülen şahly, tas deri reňkli bolýar. Arka tarapynyň daşky gyrasy ýaý şekilli, gyrmyzy-goňurdan gara gök-çala reňke çenli we seýrek gysga tüýler bilen örtülen.

Demirgazyk-Gündogar Aziýanyň, esasanam Hytaýyň demirgazyk böleginiň mylaýym sebitleri ýabany haýwanlaryň esasy ýaşaýyş ýerleridirgara kömelekDemirgazyk Amerikanyň we Awstraliýanyň mylaýym sebitlerinde gara kömelek seýrek duş gelýär we diňe Awstraliýanyň günorta-gündogarynda duş gelýär. Gara kömelekleriň mylaýym Ýewropada zülal we dub agajy köp duş gelýän ýerlerdir, ýöne olaryň sany seýrek duş gelýär.

Hytaý -yň dogduk şäherigara kömelekHytaý halky gara kömelekleri 4000 ýyldan gowrak wagt mundan ozal Şennong döwründe tanap, ösdürip, ony ösdürip, iýip başlady. "Dessurlar kitabynda" hem imperator dabaralarynda gara kömelekleriň iýilmegi barada ýazylypdyr. Häzirki zaman ylmy seljermelerine görä, guradylan gara kömelekde belok, witamin we demir örän ýokarydyr. Onuň belogynda dürli aminokislotalar, esasanam lizin we leýsin bar. Gara kömelek diňe bir iýmit däl, eýsem däp bolan hytaý lukmançylygy hökmünde hem ulanylyp bilner. Ol däp bolan hytaý lukmançylygynyň kömeleklerini emele getirýän möhüm asyl ösümlikleriň biridir. Onuň çi we gany dikeltmek, öýkeni çyglylandyrmak we üsgürmegi aýyrmak, gan akmasyny bes etmek ýaly köp sanly dermanlyk täsirleri bar.

Gara kömelekdäp boýunça agaçlarda ösdürilip ýetişdirilýär. 1980-nji ýyllaryň ahyrynda çalşyryjy ekerançylygyň üstünlikli işlenip düzülmeginden soň, çalşyryjy ekerançylyk gara kömelekleriň esasy ösdürilip ýetişdiriş usulyna öwrüldi.

 

Gara kömelekGara kömelek ösdürip ýetişdirmek prosesi Gara kömelek ösdürip ýetişdirmek örän takyk prosese eýedir, olaryň arasynda esasylary aşakdaky taraplardyr:

Gulak meýdanynyň saýlanmagy we gurluşy

Gulak meýdanyny saýlamak üçin esasy şertler gowy howa çalşygy we gün şöhlesi, suw akdyrmagyň we suwarmagyň aňsatlygy, şeýle hem hapalanma çeşmelerinden daşda durmakdyr. Gulak meýdanyny gurlanda, çig mallary tygşytlap, howa çalşygyny we ýagtylygyň geçirilmegini gowulandyryp, gaýtadan işläp bolýan düşek çarçuwasy üçin demir sim saýlamak möhümdir. Suw püskürtmek, esasan, ýokardan arassalamak arkaly amala aşyrylýar, bu bolsa suw püskürtme täsirini has deňleşdirip we suw serişdelerini tygşytlap biler. Suw püskürtmek enjamlaryny meýdan gurulmazdan öň ýerleşdirmek gerek.

Materiallary garyşdyrmak

Gara kömelek üçin garyşdyryjy materiallar esasy maddalary, kalsiý karbonatyny we kepegi deň derejede garyşdyrmakdan we soňra suwuň mukdaryny takmynan 50% -e çenli sazlamakdan ybaratdyr.

Torbalamak

Paket materialy pes basyşly polietilen material bolup, ölçegleri 14.7m × 53sm × 0.05sm. Paket ýumşak duýulman, ýeterlik derejede dykyz bolmaly we şol bir wagtyň özünde her bir medeni gurşawyň paketiniň takmynan 1.5kg bolmagyna göz ýetirmeli.

Waksina

Bu ädimden öň, medeniýet ammarynyň perdesini aşak düşürmek gerek. Soňra sanjym gutusyny dezinfeksiýa etmäge üns beriň. Dezinfeksiýa wagty ýarym sagatdan köp bolmaly. Sanjym iňňesi we ýeňi arassalanyp, güne goýulmaly, soňra dezinfeksiýa edilip, spirt bilen süpürilmeli. Ştammy takmynan 300 gezek karbendazimde takmynan 5 minutlap çümdürip bolýar. Şondan soň, ony gün şöhlesinde guradyp bolýar. Sanjym işgärleri ellerini spirt bilen ýuwmaly we soňra sanjym gutusynda guradyp goýmalydyrlar.

 

Kömelekleri ösdürip ýetişdirmek

Ösüş prosesindegara kömelek, bu baglanyşyk örän möhümdir. Gara kömelekleri ösdürmekde kömelekleriň dolandyrylyşy möhümdir. Esasan, bu ýyladyşhanadaky temperaturany dogry gözegçilikde saklamak bilen baglanyşyklydyr, bu bolsa miseliýanyň ýaşamagy bilen gönüden-göni baglanyşyklydyr. Şonuň üçin berk gözegçilik edilmeli we temperatura hakyky standartlara laýyk gelmelidir. Miseliýanyň ýerleşdirilmegine gelende, kömelek taýajyklary sanjymdan soň "göni" üýşüp goýulmalydyr. Üç deşikli we dört deşikli ýeke kömelek taýajyklaryny sanjym etmek üçin ýaranyň ýokaryk goýulýandygyny bellemeli. Iki taraplaýyn sanjymyň ýarasynyň iki tarapa-da seretmeli. Üýşük takmynan 7 gatlak beýiklikde. Sary suwuň öňüni almak üçin sanjym portunyň tarapynyň kölegeleşdirilmegine üns beriň.